Μέθοδοι προβολής των επιχειρημάτων μας σε μία συζήτηση.

«Αυξήσεις δε και ταπεινώσεις [και] συλλήβδην άπαντα τα τοιαύτα τόνδε τον τρόπον μετιών,πρώτον μεν αποφαίνων,ώσπερ αρτίως μετήλθον,υπό τουτουί πολλά γεγενημένα ή κακά ή αγαθά.εις μεν ουν τρόπος της αυξήσεως ούτος,δεύτερος δε κεκριμένον μέγα φέρειν,αν μεν επαινής,αγαθόν,αν δε ψέγης,κακόν,είτα παριστάναι το υπό σου λεγόμενον και παραβάλλειν προς άλληλα,του μεν υπό σαυτού λεγομένου τα μέγιστα διεξιόντα,του δε ετέρου τα ελάχιστα,και ούτω μέγα φανείται.τρίτος δε προς το υπό σαυτού λεγόμενον αντιπαραβάλλειν τουλάχιστον των υπό την αυτήν ιδέαν πιπτόντων∙φανείται γαρ ούτω το υπό σου λεγόμενον μείζον,ώσπερ οι μέτριοι τα μεγέθη φαίνονται μείζους,όταν προς βραχυτέρους παραστώσιν.έσται δε και ώδε πάντως αύξειν∙ει κέκριται μέγα αγαθόν [τούτο],τούτω [τι] εναντίον εάν λέγης,μέγα κακόν φανείται.ωσαύτως δε ει νομίζεται μέγα κακόν,εάν τούτω εναντίον λέγης,μέγα αγαθόν φανείται.έστι δε και ώδε μεγάλα ποιείν τα αγαθά ή τα κακά,εάν αποφαίνης αυτόν [πράξαντα] εκ διανοίας,συμβιβάζων ως εκ πολλού προενόησεν,ως πολλών επεβάλλετο,ως πολύν χρόνον έπραττεν,ως ουδείς άλλος πρότερος τούτοις ενεχείρησεν,ως μετά τούτων έπραξε μεθ’ων ουδείς άλλος,ως επί τούτοις μεθ’ ους ουδείς έτερος,ως εκών,ως εκ προνοίας,ως ει πάντες τούτω ίσως ποιοίμεν,ευδαιμονοίμεν αν ή φαύλως πράττοιμεν.χρη δε και εικάζοντα συμβιβάζειν και εποικοδομούντα το έτερον ως επί το έτερον αύξειν τρόπω τοιώδε∙όστις δε των φίλων κήδεται,τούτον εικός και τους αυτού γονείς τιμάν∙όστις δε τους γονείς τιμά,ούτος και την πατρίδα την εαυτού βουλήσεται ευ ποιείν.συλλήβδην δε,εάν πολλών αίτιον αποφαίνης,εάν τε αγαθών εάν τε κακών,μεγάλα φανείται.[δει] δε και σκοπείν,πότερον μείζον φανείται το πράγμα κατά μέρη διαιρούμενον ή καθόλου λεγόμενον∙οποτέρως αν ουν μείζον η,τούτον τον τρόπον αυτό δει λέγειν».


(Όσον αφορά δε την μεγαλοποίηση και τον υποβιβασμό[ενν.των επιχειρημάτων],σε γενικές γραμμές θα βρεις όλα ανεξαιρέτως [ενν.που χρειάζεσαι],εάν ακολουθήσεις αυτήν εδώ την μέθοδο,όπως ανέπτυξα μόλις πριν,πρώτα απ’όλα δείχνοντας ότι από τον συγκεκριμένο άνθρωπο έχουν γίνει πολλά καλά ή κακά.Ένας ,λοιπόν,τρόπος μεγαλοποίησης είναι αυτός,δεύτερος να αναφέρεις κάτι που έχει κριθεί-μεγάλο αγαθό,εάν επαινείς,και μεγάλο κακό,εάν ψέγεις.Έπειτα να παρουσιάζεις αυτό που λες και να τα παραβάλλεις μεταξύ τους,μιλώντας με τα καλύτερα λόγια γι’αυτό που λες εσύ και με τα πιο ασήμαντα για το άλλο.Και έτσι θα φανεί σπουδαίο.Τρίτος τρόπος είναι να αντιπαραβάλλεις αυτό που λες με τα πιο ασήμαντα απ’όσα εμπίπτουν στην ίδια κατηγορία∙γιατί έτσι θα φανεί αυτό που λες εσύ πιο σπουδαίο,όπως ακριβώς οι μέτριοι στο ύψος φαίνονται μεγαλύτεροι,εάν τύχει να σταθούν δίπλα σε πιο κοντούς.Θα μπορείς ακόμη να μεγαλοποιείς τα πράγματα σε κάθε περίπτωση με τον εξής τρόπο:εάν κάτι έχει κριθεί μεγάλο αγαθό,σε περίπτωση που αναφέρεις το αντίθετό του,θα φανεί μεγάλο κακό.Κατά τον ίδιο τρόπο,αν θεωρείται μεγάλο κακό,σε περίπτωση που αναφέρεις το αντίθετό του,θα φανεί μεγάλο καλό.Υπάρχει και ο εξής τρόπος να μεγαλοποιήσεις τα καλά ή κακά:εάν δείξεις ότι αυτός ενήργησε κατόπιν σκέψηςαποδεικνύοντας λογικά ότι το σκέφτηκε πολύ καιρό πριν,ότι πολλά σχεδίαζε να πράξει,ότι το έπραττε επί πολύ χρόνο,ότι κανείς άλλος προηγουμένως δεν επιχείρησε αυτά τα πράγματα,ότι τα έπραξε μαζί με ανθρώπους,με τους οποίους δεν είχε συμπράξει κανείς άλλος,ή μετά από ανθρώπους,μετά από τους οποίους δεν το είχε διαπράξει κανείς άλλος,ότι το έκανε με την θέλησή του,ότι το έκανε με πρόνοια,ότι,εάν όλοι κάναμε κάτι ανάλογο,θα ευτυχούσαμε ή θα δυστυχούσαμε.Πρέπει επίσης να αποδεικνύεις λογικά,βασιζόμενος σε πιθανολογήσεις,και «οικοδομώντας» περαιτέρω τον λόγο σου να μεγαλοποιήσεις τα πράγματα με τον εξής τρόπο:όποιος φροντίζει για τους φίλους του,είναι φυσικό να τιμά και τους γονείς του∙όποιος,πάλι,τιμά τους γονείς του,αυτός και την πατρίδα του θα θέλει να ευεργετήσει.Γενικά δε,αν παρουσιάσεις κάποιον υπεύθυνο για πολλά,είτε αγαθά είτε κακά,θα φανούν μεγάλα.Πρέπει,επίσης,να εξετάζεις,σε ποια από τις δύο περιπτώσεις το πράγμα θα φανεί μεγαλύτερο,αν διαιρεθεί σε μέρη ή αν αναφερθεί ως σύνολο.Με όποιον ,λοιπόν,από τους δύο τρόπους φαίνεται σπουδαιότερο,με αυτόν τον τρόπο πρέπει να το αναφέρεις).



(Πηγή:Από το εγχειρίδιο ρητορικής «Ρητορική προς Αλέξανδρον»).