Παρασκευή 2 Ιουλίου 2010

Ένας ορισμός του γάμου από την Κοζάνη.

Ρώτησαν έναν παλιό Κοζανίτη «Τί εστί παντρειά;».Κι εκείνος θυμόσοφα απάντησε:
«Παντρά ιστί:...Ένα τρανό σακκί γιουμάτου μι χέλια κι ουχιές.Ανοίγς του σακκί,ρουκώντς του χέρ' σ' μέσα κι ότ' γραπατσώεις.Άμα γραπατσώεις κανά χέλ',σώθκις.Μ'αν αδράξ' καμιάν ουχιά,δε σι γλυτών' καγκάνας».


(Πηγή:«Αποκριάτικα Κοζάνης,παλιά και σημερινά» του Κωνσταντίνου Σιαμπανόπουλου).

Τετάρτη 26 Μαΐου 2010

Οι διασκεδαστικές...μεταμορφώσεις του Χρυσίππου!

Στο έργο του «Βίων Πράσις» ο Λουκιανός σκιαγραφεί τα φιλοσοφικά συστήματα της εποχής του με έναν πολύ έξυπνο τρόπο:ιδρυτές φιλοσοφικών σχολών και γνωστοί φιλόσοφοι παρουσιάζονται να εκτίθενται σε πλειστηριασμό,οι δε υποψήφιοι αγοραστές εξετάζουν έναν έναν τους επιφανείς άνδρες.Οι στιχομυθίες που διαμείβονται,μέσα από την πένα του Λουκιανού,φωτίζουν τις πεποιθήσεις των σοφών,ενώ έντονη είναι και η καυστική διάθεση του συγγραφέα.Στο απόσπασμα που ακολουθεί ένας αγοραστής συνομιλεί με τον Χρύσιππο,έναν από τους σημαντικότερους αρχαίους στωικούς φιλοσόφους,και ο διάλογος είναι εξόχως διασκεδαστικός:


ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ:-Ωδέ πως•ο λίθος σώμα εστι;
ΑΓΟΡΑΣΤΗΣ:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:Τί δε;το ζώον ου σώμα;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Συ δε ζώον;
ΑΓ.:-Έοικα γουν.
ΧΡΥΣ.:-Λίθος άρα ει σώμα ουν.
ΑΓ.:-Μηδαμώς•αλλ’ανάλυσόν με προς του Διός και εξ υπαρχής ποίησον άνθρωπον.
ΧΡΥΣ.:-Ου χαλεπόν•αλλ’έμπαλιν ίσθι άνθρωπος.ειπέ γαρ μοι,παν σώμα ζώον;
ΑΓ.:-Ου.
ΧΡΥΣ.:-Τί δε;λίθος ζώον;
ΑΓ.:-Ου.
ΧΡΥΣ.:-Συ δε σώμα ει;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Σώμα δε ουν ζώον ει;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Ουκ άρα λίθος ει ζώον γε ων.


(ΧΡΥΣ.:-Πρόσεξε•είναι η πέτρα σώμα;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Ένα ζωντανό πλάσμα δεν είναι σώμα;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Εσύ είσαι ζωντανό πλάσμα;
ΑΓ.:-Έτσι μου φαίνεται.
ΧΡΥΣ.:-Άρα όντας σώμα είσαι πέτρα.
ΑΓ.:-Σε καμία περίπτωση.Αλλά,για όνομα του Διός,ανάλυσέ με και κάνε με απ’την αρχή άνθρωπο.
ΧΡΥΣ.:-Δεν είναι δύσκολο•γίνε ξανά άνθρωπος.Πες μου λοιπόν,είναι κάθε σώμα ζωντανό πλάσμα;
ΑΓ.:-Όχι.
ΧΡΥΣ.:-Η πέτρα είναι ζωντανό πλάσμα;
ΑΓ.:-Όχι.
ΧΡΥΣ.:-Εσύ είσαι σώμα;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Όντας όμως σώμα είσαι ζωντανό πλάσμα;
ΑΓ.:-Ναι.
ΧΡΥΣ.:-Άρα,όντας ζωντανό πλάσμα,δεν είσαι πέτρα).





(Πηγή:«Βίων Πράσις» του Λουκιανού).

Τρίτη 25 Μαΐου 2010

Η...διαχρονική κρίση της Ελλάδας(μια επίκαιρη μαρτυρία).

Ο Διομήδης Κυριακού υπήρξε επιφανής πολιτικός και νομομαθής του 19ου αιώνα.Γιος του Αναστασίου Κυριακού,προκρίτου των Σπετσών,καταγόταν από οικογένεια που διακρίθηκε στην Επανάσταση του 1821 και ιδιαίτερα στον ναυτικό αγώνα.Το 1862 εξελέγη πληρεξούσιος Σπετσών στη Β’ Εθνοσυνέλευση(10/12/1862-16/11/1864),όπου εργάστηκε ειδικότερα ως μέλος της επιτροπής για την κατάρτιση του νέου Συντάγματος.Επειδή όμως οι γνώμεις και οι απόψεις του για το σχέδιο του νέου Συντάγματος δεν εισακούστηκαν,υπέβαλε τις παρατηρήσεις του εγγράφως στην Εθνοσυνέλευση στη συνεδρίαση της 29/07/1864,ενώ παράλληλα τις δημοσίευσε σε ιδιαίτερη μελέτη με τον τίτλο «Παρατηρήσεις επί του προσχεδίου του Συντάγματος».Οι παρατηρήσεις του προδίδουν όχι μόνο την νομική ευρυμάθειά του,αλλά και βαθιά και ακριβή γνώση των πολιτικών πραγμάτων της Ελλάδας,δεν απέχουν δε πολύ από τις παρατηρήσεις ενός σημερινού μελετητή του πολιτικού βίου της χώρας μας,αναφορικά με την οικονομική(και μη) κρίση που αυτή διέρχεται.Στον πρόλογο,λοιπόν,των παρατηρήσεών του ο Διομήδης Κυριακού σημειώνει τα ακόλουθα:

«Η Ελλάς έπαθε,διότι ούτε εφηρμόσθησαν οι νόμοι ακριβώς,ούτε κατελήφθη η δέουσα φροντίς της εκλογής των εναρετωτέρων ως δημοσίων ή δημοτικών λειτουργών,ούτε ετιμωρήθησαν προσηκόντως οι πολιτικώς παρανομήσαντες,ούτε επροστατεύθη η αληθής ικανότης,η αχώριστος ούσα από της αρετής και,γενικώτερον,διότι δεν περιεστάλη εις το απολύτως αναγκαίον η πολιτική ανάμιξις και ενέργεια,ήτις,όπου ευρίσκεται παρ’ημίν,τοσούτον εις πλείονας αυθαιρεσίας και καταχρήσεις εκτρέπεται.Κυριώταται πληγαί της Ελλάδος,εξ ων επηρεάζεται πάσα η κατάπτωσις αυτής,είναι η εγερθείσα εις τους πολλούς όρεξις του ζην εκ των δημοσίων και η ασθένεια του χαρακτήρος των πολιτικών αυτής ανδρών».

(Πηγή:«Οι Πρόεδροι Εθνοσυνελεύσεων,Γερουσίας και Βουλής των Ελλήνων(1843-2000)» του Θωμά Ευ. Σταΐκου).

Κυριακή 25 Απριλίου 2010

Ο πλούτος ως μέτρο αξιολόγησης του ανθρώπου.

Αντιφάνους:
«…πλούτος δε βάσανος εστιν ανθρώπου τρόπων.όταν ευπορών γαρ αισχρά πράττη πράγματα,τί τούτον απορήσαντ’ αν ουκ οίει ποείν;».

(Ο πλούτος είναι το δοκιμαστήριο της ανθρώπινης συμπεριφοράς.Όποιος,όταν είναι πλούσιος,κάνει άσχημα πράγματα,τί νομίζεις ότι θα κάνει,όταν θα φτωχύνει;).




(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Έπαινος πλούτου» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Παρασκευή 16 Απριλίου 2010

Συμβουλές για μια ανώτερη ζωή από τον Ευσέβιο.

Ευσεβίου:
«Εχθρός γενοίμην μηδενός,φίλος δε του αιεί [και] και παραμενέοντος•και μήκοτε μεν διενεχθείην προς τους οικειοτάτους,διενεχθείς δε διαλλαχθείν ως τάχιστα.Μηδενί επιβουλεύσαιμι,επιβουλευόμενος δε άνευ ανάγκης του τι αντιδράσαι ανήκεστον απαθής διαφύγοιμι.Οργής κρατοίην.Ερώην και επιθυμέοιμι και τυγχάνοιμι μούνων των καλών,των δε απ’εναντίης,της επιθυμίης μηδέ αμαρτών κοτε ώστε εύξασθαι τύχοιμι[επιθυμίης] μόγου.Βουλοίμην πάντας ευτυχέειν,φθονήσαιμι μηδενί των ευτυχεόντων.Μήκοτέ τις εμέ των νομιζομένων παραλόγως ευ πρήσσειν εκπλήξειε μηδέ ανιήσειε•τί γαρ δει τοίσι παρά της τύχης δεδομένοισι φθονέειν;φίλοι δε με και οι κατ’ αξίην ευτυχέοντες ευφραίνοιεν.Μήκοτε τω από οικείης γνώμης έχθρην κατ’ εμέο επανελομένω δυστυχήσαντι επησθείην.Μήκοτε συγγνοίην εμεωυτώ κακού τευ τινι αιτίην παρασχόντι.Λαθών κοτε εμεωυτόν ως παρά μέλος ήτοι τι είπας ή πρήξας,μη περιμείναιμι τους μωμησομένους και επιπλήξοντας•αυτός δε εμεωυτόν μωμησαίμην μέχρι του ακέσασθαι.Ειδείην γενναίως φέρειν τα προσπίπτοντα,και τα μεν μέτρια εκδεχοίμην ώσπερ αυτών έχει η φύσις,τοίσι δε υπερβάλλουσι μη και το παρ’ εμεωυτού προστιθείην.Ευτυχίην ειδείην φέρειν σωφρόνως•μήκοτε υπό ευπρηγίης ες υπερηφανίην άλογον αερθείην.Πλούτον νομίζοιμι τον αρκέοντα βίον τω σώφρονι.Άπαυστον και ακόρεστον επιθυμίην χρημάτων μην μήκοτε σχοίην,μούνων δε των ωφελεόντων την ψυχήν μαθημάτων εθέλοιμι α δει έσεσθαι.Νικών νίκην την και εμοί και τω προσδιαλεγομένω αβλαβέα.Φιλοτιμέεσθαι παρά καιρόν προς φίλους και εν τήσι ζητήσεσι φυλασσοίμην.Μήκοτε και παρά το εμοί δοκέον εν τήσι ζητήσεσι του νικάν ένεκα έριν ασπασαίμην.Μήκοτε επί βλάβη του αληθέος και ώστε παρ’α αυτός οίδα παραλογίσασθαι τον προσδιαλεγόμενον ερίσαι επαρθείην.Τοίσι το αληθές λόγοισιν ξυνιστάσιν αιεί ξυμμαχοίμην.Ακολάστου επιθυμίης μήκοτε τι μηδέ εννοηθείην.Ξυνείην αιεί τοίσι σώφροσιν•είη τε μοι αιεί προσδιαλέγεσθαι,παρ’ων έστι τι πάντως απελθείν χρηστόν προσλαβόντι.Μήκοτε επαρθείην κέρδεος ένεκα πλημμελήσαι.Φίλους διαφερομένους καταρτίζοιμι.Φίλοισι δυνάμενος και τοίσι δεομένοισι τα δέοντα επαρκέοιμι.Φίλους εν κινδύνοισι καταστάντας δυνάμενος ωφελέειν,μήκοτε εγκαταλίποιμι.Φίλων ξυμφοράς,απ’ων οίον τε,επανορθούσθαι προθυμοίμην.Λυπεομένοισι παρεών ελαφρύνοιμι ηπίω και ακεσίμω λόγω τας ανίας.Ειδείν εμεωυτόν αιδέεσθαι.Των καλών φιλομαθείην ασκέοιμι.Ζητοίην μη τα περισσά,αλλά περί ων άριστον και α μαθών ωφελησοίμην.Θεούς τιμώην και νόμω πόλιος και σπουδή οικείη νόω ευσεβέι.Αιεί τον εν εμοί θυμόν αγριούμενον ημεροίην.Εθίζοιμι εμεωυτόν ίλεω είναι και μη προς τα πρήγματα έχειν δυσκόλως.Τίς πονηρός,και τίνι τούτων τί πέπρηκται,μη μέλοι μη•ειδείην δε τους αγαθούς,και τούτους μεταδιώκοιμι.Οφείλοιμι μηδενί μηδέν•ει δε κοτε υπ’ ανάγκης μεγάλης ες τούτο κατασταίην,γένοιτό μοι τάχιστα ελευθέρω γενέσθαι δυνηθήναι.Αινέοιμι τους αγαθούς αφθόνως•φιλόψογον δε γλώσσαν παντός αποστυγοίην.Ειδείην σιγάν περί ων άμεινον».


(Ας μη γίνω εχθρός κανενός,αλλά φίλος αυτού που θα μείνει πάντοτε•ας μην έχω διενέξεις με τους πιο οικείους ανθρώπους μου και,αν έχω,ας συμφιλιωθώ το ταχύτερο δυνατόν.Ας μην επιβουλεύομαι κανέναν και,αν με επιβουλευθούν,ας διαφύγω,χωρίς να πάθω τίποτε και χωρίς να αναγκασθώ να κάνω κάτι ανεπανόρθωτο.Ας συγκρατώ την οργή μου.Ας αγαπώ,ας επιθυμώ και ας κερδίζω μόνο τα καλά και,όσο για τα αντίθετα,ας μη σφάλλω κάποτε στην επιθυμία μου,ώστε να φτάσω να εύχομαι την ταλαιπωρία.Ας θέλω όλοι να ευτυχούν και ας μη φθονώ κανέναν απ’όσους ευτυχούν.Ας μη με κάνει ποτέ κανένας απ’όσους θεωρούνται ότι ευτυχούν παράλογα να εκπλαγώ και να δυσαρεστηθώ.Διότι γιατί πρέπει να φθονώ όσα δίνει η τύχη;Ας με ευφραίνουν οι φίλοι μου και όσοι με την αξία τους ευτυχούν.Ας μη δείχνω χαιρεκακία ποτέ για κάποιον που με δική του πρωτοβουλία άρχισε εχθρικές σχέσεις μαζί μου και δυστύχησε.Ας μη συγχωρήσω ποτέ τον εαυτό μου,αν προξενήσω σε κάποιον κακό.Αν κάποτε διαλάθει της προσοχής μου και πω ή κάνω κάτι αταίριαστο,ας μη περιμένω εκείνους που θα με ψέξουν και θα επιπλήξουν•ο ίδιος ας ψέξω τον εαυτό μου,μέχρι να τον θεραπεύσω.Ας ξέρω να υπομένω με γενναιότητα όσα μου συμβαίνουν και ας δέχομαι όσα είναι κανονικά σύμφωνα με τη φύση τους,και ας μη προσθέτω και το δικό μου σε όσα είναι υπερβολικά.Ας ξέρω να φέρω με σωφροσύνη την ευτυχία•ας μην παρασυρθώ ποτέ από ευτυχία σε αλόγιστη υπερηφάνεια.Ας θεωρώ πλούτο τη ζωή που αρκεί στον συνετό άνθρωπο.Ας μην έχω ποτέ ακόρεστη επιθυμία για χρήματα και ας θέλω μόνο όσα διδάγματα πρέπει να είναι ωφέλιμα για την ψυχή.Ας σημειώνω νίκη που θα είναι αβλαβής και για μένα και για τον συνομιλητή μου.Ας προφυλάγομαι να δείχνω παράκαιρες φιλοδοξίες προς τους φίλους και στις φιλοσοφικές συζητήσεις μου.Ας μην επιδιώκω την διένεξη ποτέ,για να κερδίσω νίκη στις συζητήσεις μου,σε αντίθεση προς όσα υποστηρίζω.Ας μην παρασυρθώ να μαλώσω με τον συνομιλητή μου βλάπτοντας την αλήθεια και να δείξω παραλογισμό αντίθετα προς όσα ο ίδιος ξέρω.Ας συντάσσομαι πάντοτε με λόγια,που αποτελούν την αλήθεια.Ας μη σκεφθώ ποτέ κάτι για ακόλαστη επιθυμία.Ας συναναστρέφομαι πάντοτε τους συνετούς.Ας έχω τη δυνατότητα πάντοτε να συνομιλώ με εκείνους,από τους οποίους θα πάρει,έχοντας πάρει οπωσδήποτε κάτι καλό.Ας μην παρασυρθώ ποτέ να κάνω αδικήματα για το κέρδος.Ας κάνω φίλους μου ανθρώπους που ξεχωρίζουν.Ας βοηθώ,όταν μπορώ,τους φίλους μου σε ό,τι πρέπει και όσα έχουν ανάγκη.Ας μην εγκαταλείπω ποτέ,όταν μπορώ να τους βοηθήσω,φίλους που θα βρεθούν σε ανάγκη.Ας δείχνω προθυμία να επανορθώνω συμφορές φίλων μου,όσο μπορώ.Ας ελαφρύνω με ήπια και κολακευτικά λόγια τις στενοχώριες των λυπημένων στέκοντας δίπλα τους.Ας ξέρω να ντρέπομαι τον εαυτό μου.Ας ασκούμαι στη φιλομάθεια για τα ωραία πράγματα.Ας μη ζητώ τα περιττά πράγματα,αλλά όσα είναι πολύ καλά και με όσα θα ωφεληθώ,αν τα μάθω.Ας τιμώ τους θεούς και σύμφωνα με τους θεσμούς της πόλης και με την προσωπική επιμέλειά μου που ξεκινά από ευσεβή σκέψη.Ας καταπραΰνω πάντοτε όποια οργή ορθώνεται μέσα μου.Ας συνηθίζω τον εαυτό μου να είναι ευσπλαχνικός και να μην αντιμετωπίζει με δυστροπία τα πράγματα.Ποιος είναι κακός και τι έχει κάνει κάποιος απ’αυτούς,ας μη με ενδιαφέρει•Ας ξέρω τους αγαθούς και ας επιδιώκω τη συναναστροφή μαζί τους.Ας μη χρωστώ τίποτα σε κανέναν•αν κάποτε από μεγάλη ανάγκη σε αυτή την κατάσταση περιέλθω,ας μπορέσω πάρα πολύ γρήγορα αν απελευθερωθώ από το βάρος αυτό.Ας επαινώ γενναιόδωρα τους αγαθούς•ας αποφεύγω γλώσσα φιλοκατήγορη για κάθε άνθρωπο.Ας ξέρω να σιωπώ για όσα είναι προτιμότερη η σιωπή».




(Πηγή:Από το Κεφάλαιο «Περί αρετής» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Πέμπτη 1 Απριλίου 2010

Γιατί τα αδέρφια πρέπει να είναι αγαπημένα.

Σκιλούρου(Πλούτ.Αποφθ.βασ.και στρατ. 174f):
«Σκίλουρος ογδοήκοντα παίδας άρρενας απολιπών,επειδή τελευτάν ήμελλε,δέσμην ακοντίων εκάστω προτείνων εκέλευε καταθραύσαι.πάντων δε απαγορευσάντων,καθ’εν αυτός έλκων ακόντιον πάντα ραδίως έκλασε,διδάσκων εκείνους,ότι συνεστώτες και ομονοούντες ισχυροί διαμενούσιν,ασθενείς δ’ έσονται διαλυθέντες».

(Ο Σκίλουρος,που άφησε ογδόντα αγόρια,όταν ήταν να πεθάνει,προβάλλοντας στον καθένα ξεχωριστά μία δέσμη ακοντίων τους πρόσταζε να τα σπάσουν.Αφού όλοι κουράστηκαν από την προσπάθεια μάταια,ο ίδιος βγάζοντας από τη δέσμη ένα ένα ακόντιο εύκολα τα έσπασε όλα,διδάσκοντάς τους ότι,αν είναι ενωμένοι και ομονοούν,θα είναι ισχυροί,ενώ,αν σκορπισθούν,θα είναι αδύναμοι).




(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Ότι κάλλιστον η φιλαδελφία και η περί τους συγγενείς διάθεσις,και ότι αναγκαίοι» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Τετάρτη 31 Μαρτίου 2010

Η αρχαία παρομοίωση του...«τούβλου»(δηλαδή του αμόρφωτου ανθρώπου)!

Μορμίας Χρέμητι:
«…ου μην ες το παντελές μου καταφρονήσουσιν ώσπερ ουν πλινθίνου,επεί τοι τον μεν καλόν νυμφίον ες κόρακας αποκηρύξω,εάν μη της υπερβαλλούσης τρυφής παυσάμενος συν εμοί ταφρεύη και βωλοκοπή…».

(Μα δεν θα με περιφρονήσουν εντελώς,σαν να ήμουν τούβλο,γιατί θα αποκηρύξω και θα πω να πάει στον κόρακα ο καλός γαμπρός μου,αν δεν σταματήσει την υπερβολική τρυφή του και δεν σκάβει τάφρους μαζί μου και δεν σπάει σβόλους).




(Πηγή:«Αγροικικαί επιστολαί» του Αιλιανού).