Το φθινόπωρο του Χατζόπουλου.

«…Ο Στέφανος θυμάται τώρα πως έπειτα ήρθε το φθινόπωρο•ένα ήμερο φθινόπωρο με μέρες στη σειρά ασυννέφιαστες,χλιαρές και απάνεμες.Οι λόφοι άπλωναν βιολέτινοι με τ’ανθισμένα ρείκια στις πλαγιές,πέρα οι γιαλοί αλλού μενεξεδένιοι αλλού τριανταφυλλοί,οι βράχοι σε σχήματα που άλλαζαν παράξενα κάθε στιγμή κρεμιόνταν σαν ανάεροι στα νερά,οι αμμουδιές χρυσοφεγγίζαν κάτω σαν παρδαλά πανιά απλωμένα στο ακρογιάλι.Ένα φως απαλό και διάφανο,που έμοιαζε σαν να ήταν καθρέφτισμα κατιτίς άυλου,έτρεμε στον αέρα και στη γη…».







(Πηγή:«Φθινόπωρο» του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου).

Ο εθνοσωτήριος ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την Τουρκοκρατία.

«…Οι αξιόλογες προσπάθειες της Ορθόδοξης Εκκλησίας για την εκπαίδευση,η οποία στους πρώτες αιώνες της Τουρκοκρατίας βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια της από τη στοιχειώδη εκπαίδευση,με μοναδικούς δασκάλους τους μοναχούς και τον κατώτερο κλήρο(στα σχολεία που λειτουργούσαν στις εκκλησίες και στα μοναστήρια ως την κάποιαν ανώτερη παιδεία των σχολείων των διαφόρων μητροπόλεων και της πατριαρχικής Ακαδημίας,που ίδρυσε αμέσως μετά την άλωση ο Γεννάδιος και αναδιοργάνωσαν αργότερα οι διάδοχοί του),οι αγώνες της για τη διαφύλαξη της χριστιανικής πίστης και την καθαρότητα της Ορθοδοξίας,τα μέτρα για το σταμάτημα των εξισλαμιστών,αποτελούν θεμελιακή συμβολή για τη διατήρηση της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων.Οι Νεομάρτυρες,συχνό φαινόμενο της εποχής,που δέχονται τον μαρτυρικό θάνατο για τη χριστιανική τους πίστη,είναι συγχρόνως και οι πρώτοι εθνικοί ήρωες του Νέου Ελληνισμού.Οι ακολουθίες τους παίρνουν συχνά τον χαρακτήρα εθνικοθρησκευτικών ποιημάτων:«Δέχου,ω Τριάς προσκυνητή,/δέχου,ω θεάνθρωπε Λόγε,/τους νεομάρτυρας τούτους,/ους προσάγει σου γένος αιχμάλωτον/[…] και ελευθερίαν αντίδος/και πταισμάτων την συγχώρησιν».
Άλλωστε στους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας η Εκκλησία όχι μόνο δεν αντιτίθεται στα απελευθερωτικά κινήματα που υποκινούνται από τις δυτικές χριστιανικές δυνάμεις,αλλά συχνά συμμετέχει ενεργά και πολλές φορές φορές τα κατευθύνει.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία βρίσκεται έτσι επικεφαλής των δυνάμεων που οργανώνουν την άμυνα του Ελληνισμού και εξασφαλίζουν τη διατήρησή του μέσα στις δύσκολες συνθήκες της κατάκτησης,και συνδέεται άρρηκτα με το Έθνος.Εμφανίζεται συγχρόνως ως η μόνη πολιτική δύναμη που συνεχίζει κατά κάποιον τρόπο τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και ενσαρκώνει το όνειρο ενός μελλοντικού ενιαίου ελληνικού χριστιανικού κράτους.Η εθνική ιδέα βρίσκεται περισσότερο παρά ποτέ συνδεδεμένη με τη χριστιανική Ορθοδοξία και,διαμέσου της Εκκλησίας,με το όνειρο μιας εξελληνισμένης χριστιανικής Αυτοκρατορίας…».










(Πηγή:«Το Ελληνικό Έθνος,γένεση και διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού» του Νίκου Σβορώνου).

Μια εύγλωττη στιχομυθία κατά την εποχή της Επανάστασης...

«Αφού μπήκε ο Γκούρας εις το ταχτικόν,εις την Διοίκηση είχε τον συμπέθερό του Γιαννάκο Βλάχο και τους άλλους φίλους του.Κι όλοι αυτήνοι συνφώνησαν να στείλουν μίαν επιτροπή εις την Αθήνα δική τους,από φίλους,να πουλήσουνε την εθνική γης και να την πάρη ο Γκούρας κι αυτήνη όλη η συντροφιά,γης,ελιές,σπίτια,αργαστήρια και τα εξής.Στέλνουν επιτροπή τον Γιάννη τον Κουντουμά,τον Θανάση Λιδορίκη,τον Γιωργάκη Μόστρα.Αφού ήρθαν,βγάζουν μια προκήρυξη δι’αυτά,να τα πουλήσουνε.Μια ημέρα πήγαινα με τον Γκούρα σεργιάνι καβάλλα.Με κολάκευε•ήθελε να μού δώση μίαν ανιψιά του γυναίκα.Μού λέγει:«Του Χασεκή* τα υποστατικά,ελιές,περιβόλι κι όλη την περιφέρεια θα την πάρω εγώ,δι’όσα μού χρωστάει το Έθνος.
-Τού λέγω,εσύ πήρες θησαυρούς από αυτό το δυστυχισμένο Έθνος στα στρατόπεδα,εις την Αθήνα,εις την Πελοπόννησο.Πόσο φουσάτο έχεις εις την οδηγίαν σου;Ποτέ δεν βγαίνουν τρακόσοι άνθρωποι•και πλερώνει όλη η Ανατολική Ελλάς και η Κυβέρνηση δι’αυτούς.Κι όλον τον κόσμο τον γύμνωσες•και δόντια έβγαλες εσύ κι ο Μαμούρης σου και με το τζεκούρι σκοτώσετε ανθρώπους.Τον Σαρή τον σκοτώσετε•πενήντα χιλιάδες γρόσια οπού’χε απάνου του,εις γρόσια και τζιβαϊρκά,τα πήρε ο Μαμούρης και τα μεράσατε.Τέλος πάντων εσύ γυρεύεις ακόμα από την Κυβέρνησιν να πάρης και οχτακόσες χιλιάδες γρόσια•και κατά την επιτροπή,οπού’ναι διορισμένοι όλοι φίλοι σου,θα πάρης υποστατικό οπού ν’αξίζη πενήντα διά δέκα•αυτήνη η επιτροπή θα το ξετιμήση τοιούτως.Οι φίλοι σου και οι συγγενείς σου κυβερνήτες τα ‘πικυρώνουν.Τέλος πάντων εσύ κι ο Μαμούρης σου θα γίνης Μεμεταλής,εσύ,κι αυτός Μπραΐμης•κι εμάς θα μάς πάρετε είλωτες!Να την χέσω τέτοια λευτεριά,οπού θα κάμω εγώ εσένα πασιά!
-Τί κουβεντιάζεις έτζι;μού λέγει.
-Έτζι κουβεντιάζω!Όταν τα πάρης εσύ αυτά και οι φίλοι σου,να με φτύσης!».Σηκώθηκα κι αναχώρησα κατ’το κονάκι μου».



*Χασεκής:δηλ.ο Χατζή-Αλή Χασικής,ο βοεβόδας των Αθηνών.






(Πηγή:Τα «Απομνημονεύματα» του Στρατηγού Μακρυγιάννη).

Γιατί τα αδικήματα πρέπει να τιμωρούνται γρήγορα.

Το ακόλουθο χωρίο θα μπορούσε να είναι σημερινό,γραμμένο,για να στηλιτεύσει τα «κακώς κείμενα» του δικαστικού μας συστήματος.Στην χώρα μας,η απερίγραπτη καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης εξομοιούται,θα λέγαμε,με αρνησιδικία,με άρνηση δηλ.της δικαστικής αρχής να πράξει το καθήκον της.Ο Πλούταρχος έχει άποψη επί του σοβαρού αυτού προβλήματος και σπεύδει να προειδοποιήσει τους ανθρώπους όλων των εποχών:


«…Και μην «το αμύνασθαι τω παθείν»,ως Θουκυδίδης φησίν*,«ότι εγγυτάτω κείμενον» ευθύς αντιφράττει την οδόν τοις επί πλείστον ευροούση τη κακία χρωμένοις.ουθέν γαρ ούτω χρέος ως το της δίκης υπερήμερον γινόμενον ασθενή μεν ταις ελπίσι ποιεί και ταπεινόν τον αδικούμενον,αύξει δε θρασύτητι και τόλμη τον μοχθηρόν•αι δ’υπό χείρα τοις τολμωμένοις απαντώσαι τιμωρίαι και των μελλόντων εισίν επισχέσεις αδικημάτων και μάλιστα το παρηγορούν τους πεπονθότας ένεστιν αυταίς».


(Επιπλέον,όπως λέει ο Θουκυδίδης,όταν «η εκδίκηση έρχεται πιο κοντά στο πάθημα»,αμέσως κλείνει το δρόμο σε κείνους που καθοδηγούνται όσο το περισσότερο από την ικανότητά τους στην κακία.Καμιά,πραγματικά,οφειλή που καθυστερείται η απόδοσή της δεν φθείρει τόσο πολύ τις ελπίδες του αδικημένου ούτε τον ταπεινώνει τόσο,και καμιά δεν αυξάνει τόσο πολύ την θρασύτητα και την τόλμη του πονηρού όσο η οφειλή της τιμωρίας.Οι τιμωρίες,όμως,που αντιμετωπίζουν αμέσως τις θρασείες πράξεις εμποδίζουν τα μελλοντικά αδικήματα και μαζί είναι η καλύτερη παρηγόρηση για τα θύματα).


*Θουκυδίδης,Γ 38.




(Πηγή:«Περί των υπό του θείου βραδέως τιμωρουμένων» του Πλουτάρχου).

Η στάση μας απέναντι στις ηδονές.

Αριστίππου:
«Κρατεί ηδονής ουχ ο απεχόμενος,αλλ’ο χρώμενος μεν,μη παρεκφερόμενος δε•ώσπερ και νεώς και ίππου ουχ ο μη χρώμενος,αλλ’ο μετάγων όποι βούλεται».


(Είναι κυρίαρχος της ηδονής όχι όποιος απέχει,αλλ’όποιος την χρησιμοποιεί,αλλά δεν παρασύρεται,όπως ακριβώς είναι κυρίαρχος ενός πλοίου ή αλόγου όχι όποιος δεν το χρησιμοποιεί,αλλ’όποιος το οδηγεί,όπου θέλει).




(Πηγή:«Ανθολόγιον» του Ιωάννη Στοβαίου).

Περί ανεξικακίας.

Μουσωνίου εκ του «Ει γραφήν ύβρεως γράψεται τινά ο φιλόσοφος»(Μουσωνίου σ.159 εκδ.Peerlkamp.).

«…Επεί τί και ο πάσχων αμαρτάνει;ο δε αμαρτάνων ευθύς και εν αισχύνη εστίν,ο μέντοι πάσχων ως ουν ουχ αμαρτάνει καθόσον πάσχει,ούτως ουδέ εν αισχρώ ουδενί γίνεται.όθεν ουδ’επί δίκας ουδ’επ’εγκλήματα προέλθοι αν ο νουν έχων,επείπερ ουδ’υβρίσθαι αν δόξειεν•και γαρ μικρόψυχον το αγανακτείν ή επιτείνεσθαι περί των τοιούτων•πράως δε και ησύχως οίσει το συμβάν,επεί και πρέπον τούτο τω βουλομένω είναι μεγαλόφρονι.Σωκράτης γουν ούτω δικαείμενος φανερός ην,ος δημοσία λοιδορηθείς υπ’Αριστοφάνους,ουχ όπως ηγανάκτησεν,αλλά και εντυχών ηξίου αυτόν ει και προς άλλο τι τοιούτον βούλοιτο χρήσθαι αυτώ.ταχύ γ’αν εκείνος εν ολίγοις λοιδορούμενος εχαλέπηνεν,ος ουδέ εν θεάτρω λοιδορηθείς ηγανάκτει;Φωκίων δε ο χρηστός,της γυναικός αυτού προπηλακισθείσης προς τινος,τοσούτον εδέησεν εγκαλείν τω προπηλακίσαντι,ώστε επεί δείσας εκείνος προσήλθε τε και συγγνώμην έχειν ηξίου τον Φωκίωνα,φάσκων ηγνοηκέναι ότι ην εκείνου γυνή,εις ην επλημέλλει•«αλλά η γε εμή γυνή ουδέν» έφη «υπό σου πέπονθεν,ετέρα δε τις ίσως,ώστε ουδέ χρη εμοί σε απολογείσθαι».


(Διότι τί σφάλμα κάνει όποιος πάσχει;Όποιος κάνει το σφάλμα,αμέσως ντροπιάζεται,ενώ,όποιος παθαίνει,όπως ακριβώς δεν σφάλλει,αφού παθαίνει,έτσι και δεν βρίσκεται μέσα σε καμμιά ντροπή.Επομένως,ο μυαλωμένος άνθρωπος δεν θα προχωρήσει ούτε σε δίκες ούτε σε μηνύσεις,επειδή βέβαια δεν θα νομίσει ότι έχει εξυβρισθεί•διότι είναι μικροψυχία να αγανακτεί ή να εξεγείρεται για τέτοια πράγματα•αλλά θα αντιμετωπίσει,ό,τι έγινε,με πραότητα και ηρεμία,επειδή,άλλωστε,αυτό ταιριάζει σ’έναν που θέλει να έχει μεγαλοφροσύνη.Ο Σωκράτης,για παράδειγμα,ήταν φανερό ότι κρατούσε τέτοια στάση•αυτός,όταν λοιδορήθηκε δημοσίως από τον Αριστοφάνη,όχι μόνο δεν αγανάκτησε,αλλά και όταν τον συνάντησε,τού ζητούσε,αν και σε κάτι άλλο παρόμοιο ήθελε να τον χρησιμοποιήσει•εκείνος θα δυσανασχετούσε γρήγορα,αν τον λοιδορούσε σ’ένα στενό κύκλο,αφού δεν αγανακτούσε,όταν λοιδορήθηκε μέσα στο θέατρο;Και ο έντιμος Φωκίων,όταν κάποιος προπηλάκισε την γυναίκα του,τόσο απέφυγε να καταγγείλει εκείνον που την προπηλάκισε,ώστε,όταν εκείνος φοβήθηκε και ήρθε και ζητούσε να τον συγχωρήσει ο Φωκίων,προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι δεν ήξερε ότι ήταν γυναίκα του εκείνη,στην οποία συμπεριφερόταν με κακό τρόπο,τού είπε:«Η γυναίκα μου δεν έχει πάθει τίποτε από σένα,ίσως κάποια άλλη γυναίκα•ώστε δεν χρειάζεται να απολογείσαι σε μένα»).







(Πηγή:«Ανθολόγιον» του Ιωάννη Στοβαίου).

Ο στρατηγός Μακρυγιάννης κατακεραυνώνει τους ραδιούργους πολιτικούς της εποχής του.

Ήδη από την αρχή της Επαναστάσεως του 1821 και τις πρώτες στρατιωτικές επιτυχίες υπέβοσκε στους κόλπους των Ελλήνων,πολιτικών και στρατιωτικών,το «μικρόβιο» της διχόνοιας.Το βάρος έπεφτε κυρίως στους πολιτικούς:ισχυροί επί Τουρκοκρατίας,σημαίνοντα πρόσωπα στις επαρχίες τους,ανέλαβαν από την αρχή,κατά τις δυνάμεις τους έκαστος εξ αυτών,να καλύψει τις οικονομικές ανάγκες του Αγώνα.Στις υπηρεσίες τους είχαν,ήδη προεπαναστατικά,τα στρατιωτικά τους σώματα,που υπάκουαν στους πολιτικούς τους ταγούς.Η σκληρή πραγματικότητα,όμως,του πολέμου και οι συγκρούσεις ανέδειξαν τους στρατιωτικούς ως αποφασιστικό παράγοντα για την τελική έκβαση της Επανάστασης,γεγονός που προκάλεσε τον φθόνο της πολιτικής ηγεσίας,η οποία δεν εννοούσε να χάσει τον έλεγχο των πραγμάτων.Η υπονόμευση του έργου των στρατιωτικών,λοιπόν,ξεκίνησε από πολύ νωρίς,παρά τον ολέθριο κίνδυνο που διέτρεχε η χώρα,μεσούντος ενός ολοκληρωτικού πολέμου κατά του Τούρκου κατακτητή.Ο μεγάλος εχθρός των πολιτικών έγινε από την πρώτη στιγμή,και προ ακόμη της αφίξεώς του στην Ελλάδα,ο αδερφός του Αλέξανδρου Υψηλάντη Δημήτριος,ένας αγνός πατριώτης,μια ευγενής προσωπικότητα,που προτίμησε,με μεγάλη πικρία, να ανεχθεί τους εξευτελισμούς και την υπονόμευση στο πρόσωπό του,χάριν της ευοδώσεως του Αγώνα,παρά να συγκρουστεί με τους πολιτικούς και να τους εξοντώσει,ως επικεφαλής των στρατιωτικών δυνάμεων των Επαναστατών,κάτι,όμως,που θα καταδίκαζε διά παντός την όλη εθνική προσπάθεια.
Ο στρατηγός Μακρυγιάννης,από τις ευγενέστερες και πλέον ηρωικές μορφές του Εικοσιένα,έχει πάρει με την ζωή του και το έργο του μια ξεχωριστή θέση μέσα στο πάνθεο των αγωνιστών της ελληνικής ελευθερίας.Μόλις γνώριζε γραφή και ανάγνωση(«…ότι είμαι αγράμματος και δεν μπορώ να βαστήσω ταχτική σειρά στα γραφόμενα…»,γράφει ο ίδιος) •έγραψε,όμως,τα ωραιότερα,παραστατικότερα και συναρπαστικότερα απομνημονεύματα.Στο συγκεκριμένο απόσπασμα,ο Μακρυγιάννης καταφέρεται ανοιχτά και με έντονο σαρκασμό κυρίως κατά του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου,του Ιωάννη Κωλέττη και του Ανδρέα Μεταξά, πολιτικών,που συνέβαλαν μεν,στο βαθμό που τούς αναλογεί, στην ευόδωση του σκοπού του Αγώνα,στην απελευθέρωση,δηλαδή,από τους Τούρκους,δεν δίστασαν,όμως,να μεταχειρισθούν κάθε μέσο,θεμιτό και αθέμιτο,προκειμένου να αναρριχηθούν στην εξουσία.Ο αγνός πατριώτης Μακρυγιάννης εξανίσταται κατά των δολοπλοκιών της εποχής του και χωρίς περιστροφές επιτίθεται με σκληρή γλώσσα κατά των ανωτέρω:



«…Ο Εκλαμπρότατος Μαυροκορδάτος,ήταν σύμφωνος κι αυτός,ο Φαναριώτης,εις το σκέδιον να ξεκάμουν τους στρατιωτικούς.Το’βαλε κι αυτός σ’ενέργεια ευτύς,άμα ήρθε στο Μισολόγγι,χωρίς να χάση καιρόν.Ηύρε πρόφαση η Εκλαμπρότη του εις το Μισολόγγι,ότι ο Καραϊσκάκης αγροικήθη με τους Τούρκους.Έβαλε ανθρώπους δικούς του,τους έκαμε κριτάς να τον περάσουνε από το κανάλι της δικαιοσύνης του,να τον σκοτώσουνε.Τον κρίναν και τον είχαν χαζίρι,κι αν δεν τον γλύτωναν οι συντρόφοι του,θα τον σκότωναν.Ακούτε,εσείς;Ο Καραϊσκάκης,από δέκα χρονών παιδί κλέφτης,θα γύριζε με τους Τούρκους,οπού τους σκότωνε μέσα τους λόγκους και περπάταγε ξυπόλητος από μικρό παιδί διά την λευτεριά.Ο Εκλαμπρότατος,το ζυμάρι* των Τούρκων,ο δουλευτής αυτήνων,των Τούρκων,ο Μαυροκορδάτος,ο αγαπημένος των τύραγνων,κατάτρεχε τον Καραϊσκάκη να τον καταδικάση εις θάνατον!Χαζίρι τ’αργαλεία της δικαιοσύνης του και της αρετής του να τον πάνε εις τον Άδη,αφού γλύτωσε από τόσες πληγές και δυστυχίες,οπού υπόφερε δι’αυτήνη την πατρίδα.Σκότωμα τον Καραϊσκάκη,ότι δεν είναι κόλακας του Μαυροκορδάτου,δεν είναι ποταπός καθώς εκείνοι οπού τον κολακεύουν.Η γυναίκα με τα μουστάκια,ο Κωσταμπότζαρης,ο Στάικος και οι άλλοι του όμοιοι,οπού τον θυμιατίζουν και τους θυμιατίζει,τον λένε «Εκλαμπρότατον» και τους λέγει «Γενναιότατους» •πού αγωνίστηκαν αυτήνοι,οι φίλοι σου οι Γενναιότατοι;Εσύ,Εκλαμπρότατε,από τον καιρόν οπού κόπιασες όλο νέα πράγματα ήφερες εις την πατρίδα•διαίρεσιν αναμεταξύ μας δεν είχαμε,φατρίαν μάς ήφερες,νέον φρούτο σ’εμάς τους Έλληνες,παραλυσίαν κι αφανισμόν.Αν πιτύχαινες να σκοτώσης τον Καραϊσκάκη,πού θα τον βρίσκαμε όταν η Ρούμελη γιόμωσε Τουρκιά και προσκύνησαν όλοι από την καλή σας κυβέρνησιν κι αρετή,οπού δείξετε εις την πατρίδα όλοι εσείς οι πολιτικοί;Αυτός ο Τούρκος,ο Καραϊσκάκης,σύναξε όλους τους οπλαρχηγούς και πήγε μαζί μ’αυτούς με τα ίδια τους έξοδα και θυσίες,κι έχοντας όλη την αγάπη σ’αυτόν,πήγαν και ξαναλευτέρωσαν την πατρίδα και εις την Αράχωβα και Δίστομον στήσαν πύργους με κεφάλια των Τούρκων.Πώς δεν πάγαινες κι εσύ,Εκλαμπρότατε,πώς δεν πάγαινε ο άλλος ο Εκλαμπρότατος,ο «τζίτζιλε φίτζιλε**» συνάδελφός σου Κωλέτης;Πώς δεν πάγαινε ο Εκλαμπρότατος Μεταξάς,ο Κόντε Λάλας***,οπού μάτωσε το χέρι του εις το Λάλα και θέλει όλη την Ελλάδα να πάρη υποστατικόν,να ξαγοραστή το πολυτίμητό του αίμα οπού’χυσε εις το Λάλα;Βέβαια αυτός θυσιάστη,ο Κόντε Λάλας,ο Εκλαμπρότατος.Και συνφωνείτε όλοι εσείς να σκοτώσετε τους οπλαρχηγούς και σημαντικούς στρατιωτικούς,οπού θυσιάστηκαν διά την πατρίδα και το’βρετε σεις χαζίρι.Ο Γιαννούλη Νάκος,Κόντε Λάλα,τί σπίτι ήταν;Σημαντικόν,με τόσην κατάστασιν κι όλα του τ’αγαθά και τζιφτιλίκια.Κι έμεινε δυστυχής διά την πατρίδα.Κι ως γείτονας εσύ,Κόντε Λάλα,και ως σημαντικός,σε έκαμε κουμπάρον και τού βάφτισες τόσα παιδιά.Και τού διατίμησες την φαμελιά του,όσο οπού τον πέθανες κι αυτόν,τον τίμιον άνθρωπον,το σημαντικόν σπίτι της Ρούμελης.
Κι ενωθήκετε όλοι με τους παντίδους κι αφανίσετε την πατρίδα από ηθική και από αρετή και πατριωτισμόν.Δεν πάγει η πατρίς ομπρός με τον πατριωτισμόν και ηθική την δική σας,πάνε τα ξένα σας όργανα.Δεν σάς άρεσε ο Υψηλάντης•βέβαια δεν είχε την δική σας αρετή•ότι θυσιάσαν οι Υψηλάντες πρώτα ζωή,πλούτη•και θυμόνται Θεόν,πατρίδα και θρησκεία.Και δι’αυτό δεν είναι καλός.Δεν είναι καλός ο Καποδίστριας και τού αντενεργάτε•όμως είναι μαστορής σας•στο σχολείον οπού διαβάζετε εσείς ακόμη,εκείνος το ξεσκόλησε.Και είτε θα μονοιάσετε όλοι να προκόψετε την πατρίδα,είτε θα την προκόψη μόνος του αυτός με τ’αδέλφια του.Η διάθεσή σας ολουνών φαίνεται,κι ο Θεός βλέπει τον πατριωτισμό σας και θα λάβετε την ανταμοιβή,οπού αξίζετε•ότι τόσα αίματα αθώα οπού χύθηκαν και τόσες θυσίες οπού’γιναν δεν θα τα’αφήση αυτός να πάνε χαμένα.
Ο Αλέξη Νούτζος ήταν το σημαντικότερον σπίτι της Ρούμελης,πρίντζηπας του Ζαγοργιού,αγαπημένος πολύ του Αλήπασα κι όλων των αλλουνών πασαλιών και ριτζαλιών τους,τίμιος άνθρωπος,καλοθελητής της ανθρωπότης.Πολλούς Ρωμαίους,Οβραίους,Τούρκους,εγλύτωνε από την κρεμάλα.Τέλος ήταν πασάς Ρωμαίος,αγαπημένος απ’ούλους τους σημαντικούς Έλληνες στρατιωτικούς,πολιτικούς,θρησκευτικούς.Ήταν στο Σούλι οπού αγωνίζονταν,εις την Λαγκάδα,Μακρυνόρο κι αλλού εις τα δεινά της πατρίδος.Και ξόδιασε κι όλη του την κατάστασιν διά την πατρίδα.Τελειώνοντας ο πόλεμος απ’όλη την δυτική Ελλάδα,ήρθε εις την Κυβέρνησιν.Αυτός ο δυστυχής δεν τους γνώριζε αυτούς.Ο κύριος Κωλέτης ήταν σ’τα πράματα,υπουργός του πολέμου και τρογυρισμένος με τους όμοιους του φίλους.Αφού είδε τον Αλέξη Νούτζο ο Κωλέτης οπού’ρθε,υποπτεύτηκε ότι θα’παιρνε αυτός τα πρωτεία κι επιρρογή της Ρούμελης•ότι τον ενικούσε στην ικανότη κι όλος ο κόσμος τον αγάπαγε.Τότε λέγει ο Κωλέτης:«Πρώτα υποπτευόμουν τον Δυσσέα,τώρα ήρθε τρανύτερος».Ήρθε κι ο Χρήστος Παλάσκας άνθρωπος,γενναίος,τίμιος,από καλό σπίτι.Αυτηνού του δυστυχή τόκανε τον φίλο ο Κωλέτης περισσότερον διά την γυναίκα του κι όχι διά εκείνον τον ίδιον.Τώρα ο Κωλέτης,άνθρωπος από το σκολείον του αφέντη του του Αλήπασα,μέτρησε:«Τον Δυσσέα τον έχω αντίζηλον,τον Αλέξη Νούτζο το ίδιο,τον Παλάσκα διά το κέφι μου καλό είναι να χαθή,να κάνω τη γυναίκα του μορόζα»(σχόλ.του Μακρυγιάννη:καθώς την έκαμε και την έχει ως την σήμερον μέσα εις το σπίτι του σαν γυναίκα του).Ότι τέτοιοι είναι οι άνθρωποι οπού μάς κυβερνούν και θέλουν να μάς λευτερώσουνε•και να μάς διατιμήσουνε θέλουν και να μάς σκοτώσουν.Αυτό βλέπομεν ως σήμερον από τον Κόντε Λάλα Μεταξά κι από τον Εκλαμπρότατον Κωλέτη κι άλλους».





*ζυμάρι:στο χειρόγραφο είναι σιμάρι.Διόρθωση του Βλαχογιάννη.
**τζίτζιλε φίτζιλε:χλεύσμα των Κουτσόβλαχων.
***Παρατσούκλι του Ανδρέα Μεταξά.Λάλας,επειδή ελαβε μέρος στη μάχη του Λάλα(ορεινού τουρκικού χωριού της Πελοποννήσου),όπου και πληγώθηκε στο χέρι.







(Πηγή:Τα «Απομνημονεύματα» του Στρατηγού Μακρυγιάννη).