Η αρχαία παρομοίωση του κηφήνα(δηλαδή του τεμπέλη)!

Ησιόδου Έργων και ημερών:
«Τω δε θεοί νεμεσώσι και ανέρες,όστις αεργός ζώη,κηφήνεσσι κοθούροις είκελος οργήν,οι τε μελισσάων κάματον νήποινον έδουσιν».

(Θεοί και άνθρωποι οργίζονται μ’ αυτόν που ζει,χωρίς να δουλεύει και μοιάζει στη διάθεση με κηφήνες που δεν έχουν κεντρί και που τρώνε ατιμώρητα τον κόπο των μελισσών).




(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Περί αργίας» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Τί πρέπει να θυμάται,όποιος θέλει να εξουσιάσει...

1.«Άρχε πρώτον μαθών άρχεσθαι».
(Εξουσίασε,αφού μάθεις πρώτα να εξουσιάζεσαι).
(Πηγή:«Βίοι φιλοσόφων» του Διογένους Λαερτίου).


2.«…Πολίτης δε κοινή μεν ο μετέχων του άρχειν και άρχεσθαι εστι…».
(Πολίτης δε είναι εκείνος,που μετέχει εξ ίσου και του δικαιώματος του άρχειν και του άρχεσθαι).
(Πηγή:«Πολιτικά» του Αριστοτέλους).

Γιατί το συμφέρον της πατρίδας υπερτερεί του ατομικού συμφέροντος.

Ιεροκλέους εκ του Πώς πατρίδι χρηστέον:
«Ώσπερ ουν ανόητος μεν ο των πέντε δακτύλων τον ένα προκρίνων,ευλόγιστος δε ο τους πέντε του ενός•ο μεν γαρ ατιμάζει και τον προκεκριμένον,ο δ’ εν τοις πέντε και τον ένα περισώζει•τούτον δ’ αυ τον τρόπον και ο μεν εαυτόν της πατρίδος πλέον σώζειν βουλόμενος προς τω δραν αθέμιτα και άλλως ανόητος ιμείρων αδυνάτων,ο δε εαυτού προτιμών την πατρίδα θεοφιλής τε και τοις λογισμοίς αραρώς.είρηται δ’ όμως,ως καν ει μη συναριθμοίτό τις τω συστήματι,κατ’ ιδίαν δ’ εξετάζοιτο,καθήκειν της εαυτού σωτηρίας την του συστήματος προκρίνειν,ότι την ως πολίτου σωτηρίαν ανύπαρκτον απέφαινεν η της πόλεως απώλεια,καθάπερ και την ως δακτύλου,ως μέρους χειρός,η της χειρός αναίρεσις.και δη κατά τούτων ημίν συγκεκεφαλαιώσθω,διότι χρη το κοινή συμφέρον του ιδία μη χωρίζειν,αλλ’ εν ηγείσθαι και ταυτόν•το τε γαρ τη πατρίδι συμφέρον κοινόν εστι και των κατά μέρος εκάστω,το γαρ όλον δίχα των μερών εστιν ουδέν,το τε τω πολίτη συμφέρον προσήκει και τη πόλει,εάν γε ως πολίτη συμφέρον λαμβάνηται.και γαρ <το> τω χορευτή ως χορευτή λυσιτελές και τω όλω χορώ κερδαλέον αν είη.τούτον ουν τον λόγον ενθέμενοι πάντα ταις διανοίαις πολύ φως έξομεν εν τοις κατά μέρος ,ώστε εν μηδενί παραλιπείν καιρώ το προς την πατρίδα καθήκον».


(Όπως ακριβώς λοιπόν είναι ανόητος,εκείνος που προτιμά το ένα από τα πέντε δάχτυλα,και λογικός,εκείνος που προτιμά τα πέντε από τα ένα(διότι ο ένας περιφρονεί και ό,τι προτιμά,ενώ ο άλλος ανάμεσα στα πέντε περισώζει και το ένα),κατά τον ίδιο τρόπο πάλι όποιος θέλει να σώσει τον εαυτό του περισσότερο από την πατρίδα,εκτός που κάνει αθέμιτα πράγματα,είναι γενικά ανόητος,επειδή επιθυμεί αδύνατα πράγματα,ενώ,όποιος προτιμά από τον εαυτό του την πατρίδα,είναι αγαπητός στους θεούς και με συγκροτημένη σκέψη.Έχει λεχθεί όμως ότι,κι αν ακόμη κάποιος δεν συναριθμεί τον εαυτό του μέσα στο σύνολο,αλλά τον εξετάζει ατομικά,καταλήγει στο να προτιμά τη σωτηρία του συνόλου από την ατομική σωτηρία του,επειδή η καταστροφή της πολιτείας δείχνει και την καταστροφή του πολίτη,όπως ακριβώς και η αποκοπή του χεριού και την καταστροφή του ενός δαχτύλου,καθώς είναι μέρος του χεριού.Σύμφωνα μ’ αυτά λοιπόν ας γίνει ανακεφαλαίωση από μας,διότι πρέπει να μη χωρίζουμε το κοινό συμφέρον από το ατομικό συμφέρον,αλλά να το θεωρούμε ένα και το ίδιο•διότι αυτό που συμφέρει στην πατρίδα είναι κοινό με ό,τι συμφέρει στον καθένα χωριστά (διότι το σύνολο χωρίς τα μέρη του δεν είναι τίποτε) και,ό,τι συμφέρει στον πολίτη,συμφέρει και στην πόλη,εάν βέβαια παίρνεται ως συμφέρον του πολίτη.Διότι και αυτό που είναι ωφέλιμο στο χορευτή ως χορευτή θα είναι κέρδος και για όλο το χορό.Αν,λοιπόν,βάλουμε σε όλα με τη σκέψη μας αυτόν τον συλλογισμό,θα φωτίσουμε πολύ τα επιμέρους,ώστε σε καμιά περίσταση να μην παραλείψουμε το καθήκον μας προς την πατρίδα).





(Πηγή: Από το κεφάλαιο «Περί πατρίδος» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Το βαθύτερο νόημα της λέξης «πατρίδα».

Ιεροκλέους εκ του Πώς πατρίδι χρηστέον:
«Μετά τον περί θεών λόγον ευλογώτατόν εστιν υποθέσθαι πώς πατρίδι χρηστέον.έστι γαρ ωσανεί δεύτερός τις θεός αύτη <ή> νη Δία πρώτος και μείζων γονεύς•παρ’ ο δη και ο τούνομα τω πράγματι θέμενος ουκ ανεντρεχές έθετο,παρασχηματίσας μεν τω πατρί,θηλυκώς δ’ εξενεγκών,ιν’ οίον μίγμα τυγχάνοι της τε του πατρός και της μητρώας…και δη ούτος μεν ο λόγος υπαγορεύει πατρίδα τιμάν επίσης τοις δυσί γονεύσι την μίαν,ώστε θατέρου μεν των γειναμένων οποτερουούν και δη προκρίνειν την πατρίδα,προτιμάν δ’ αυτής μηδ’ άμα τους δύο,δι’ ίσης δε μοίρας άγειν…».

(Μετά το λόγο για τους θεούς είναι πάρα πολύ εύλογο να συμβουλεύσω πώς πρέπει να συμπεριφέρεται κάποιος προς την πατρίδα του.Διότι αυτή είναι σαν κάποιος δεύτερος θεός ή,μα το Δία,πρώτος και μεγαλύτερος γονιός•γι’ αυτό λοιπόν και αυτός που της έδωσε την ονομασία δεν την έδωσε αταίριαστα,αλλά σχηματίζοντάς το από τον πατέρα και δίνοντάς του γένος θηλυκό,για να είναι ένα μείγμα και από τον πατέρα και από την μητέρα…Αυτός,λοιπόν,ο λόγος υπαγορεύει να τιμάμε την πατρίδα,που είναι μία,εξίσου με τους δυο γονείς,ώστε να προκρίνουμε την πατρίδα από οποιονδήποτε χωριστά από τους δυο γονείς και να μην προτιμούμε απ’ αυτή και τους δυο συνάμα,αλλά να τους βάζουμε σε ίση μοίρα).




(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Περί πατρίδος» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Η προέλευση της φράσης «δάγκωσε τη γλώσσα σου».

Την γνωστή φράση συναντούμε στον Αισχύλο,ελαφρώς παραλλαγμένη,σε απόσπασμα από μη σωζόμενη τραγωδία του:

«Προ των τοιούτων χρη λόγων δάκνειν στόμα».
(Μπροστά σε τέτοιους λόγους πρέπει να δαγκώνεις τη γλώσσα σου).

(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Περί του ευκαίρως λέγειν» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Η μεγάλη ευθύνη των μεγαλυτέρων έναντι των νεοτέρων στην κοινωνία .

Χαρώνδα Καταναίου Προοίμια νόμων:
«…Ηγείσθαι δε και παραγγέλλειν πρεσβυτέρους νεωτέροις το αιδείσθαι και αισχύνεσθαι τα κακά,φανερούς όντας αυτούς αισχυνομένους και αιδουμένους•ως εν αις πόλεσι πρεσβυτέρων αναισχυντίαι,φύονται παίδες αυτών και παίδων παίδες αναίσχυντοι.ακολουθεί δε αναισχυντία και αναιδεία ύβρις και αδικία,τούτοις δ’ έπεται όλεθρος…»

(Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία να δίνουν το παράδειγμα και να συμβουλεύουν τους νεότερους να δείχνουν σεβασμό και να αποφεύγουν από ντροπή τις κακές ενέργειες,δείχνοντας φανερά οι ίδιοι ότι αποφεύγουν από ντροπή τις κακές ενέργειες και έχουν σεβασμό•διότι σ’ όποιες πόλεις οι μεγαλύτεροι σε ηλικία είναι αναίσχυντοι,γίνονται αναίσχυντα τα παιδιά τους και τα παιδιά των παιδιών τους.Την αναισχυντία και την αναίδεια ακολουθεί η αλαζονεία και η αδικία και αυτές ακολουθεί ο όλεθρος).




(Πηγή:Από το κεφάλαιο «περί νόμων και εθών» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).

Η αξία του να γνωρίζουμε τον εαυτό μας,κατά τον Σωκράτη.

Ξενοφώντος εν δ’ Απομνημονευμάτων(Δ ΙΙ,24-36):
«…Εκείνο δε ου φανερόν,έφη,ότι διά μεν το ειδέναι εαυτούς πλείστα αγαθά ίσχουσιν άνθρωποι,διά δε το εψεύσθαι εαυτών πλείστα κακά;οι μεν γαρ ειδότες εαυτούς τα επιτήδεια εαυτοίς ίσασι και διαγιγνώσκουσιν α τε δύνανται και α μη.και α μεν επίστανται πράττοντες πορίζονταί τε ων δέονται και ευ πράττουσιν,ων δε μη επίστανται απεχόμενοι αναμάρτητοι γίγνονται και διαφεύγουσι το κακώς πράττειν•διά το αυτό δε και τους άλλους ανθρώπους δυνάμενοι δοκιμάζειν και διά της των άλλων χρείας τα τε αγαθά πορίζονται και τα κακά φυλάττονται.οι δε μη ειδότες,αλλά διεψευσμένοι της αυτών δυνάμεως προς τε τους άλλους ανθρώπους και τάλλα ανθρώπινα πράγματα ομοίως διάκεινται,και ούτε ων δέονται ίσασιν ούτε ό τι πράττουσιν ούτε οις χρώνται,αλλά πάντων τούτων διαμαρτάνοντες των τε αγαθών αποτυγχάνουσι και τοις κακοίς περιπίπτουσι.και οι μεν ειδότες ό τι ποιούσιν,επιτυγχάνοντες ων πράττουσιν,εύδοξοί τε και τίμιοι γίγνονται•και οι τε όμοιοι τούτοις ηδέως χρώνται,οι τε αποτυγχάνοντες των πραγμάτων επιθυμούσι και ελπίδας των αγαθών εν τούτοις έχουσι,και διά ταύτα πάντων μάλιστα τούτους αγαπώσιν.οι δε μη ειδότες τι ποιούσι,κακώς τε αιρούμενοι και οις αν επιχειρήσωσιν αποτυγχάνοντες,ου μόνον εν αυτοίς τούτοις ζημιούνται τε και κολάζονται,αλλά αι αδοξούσι διά ταύτα και καταγέλαστοι γίγνονται και καταφρονούμενοι και ατιμαζόμενοι ζώσιν.οράς δε και των πόλεων ότι όσαι αν αγνοήσασαι την εαυτών δύναμιν κρείττοσι πολεμήσωσιν,αι μεν ανάστατοι γίγνονται,αι δε εξ ελευθέρων δούλαι…».

(-Εκείνο λοιπόν δεν είναι φανερό,είπε ο Σωκράτης,ότι δηλαδή εξαιτίας της αυτογνωσίας τους οι άνθρωποι έχουν πάρα πολλά καλά,ενώ εξαιτίας της έλλειψης αυτογνωσίας πάρα πολλά κακά;Διότι,όσοι έχουν αυτογνωσία,ξέρουν,ποια είναι κατάλληλα για τους εαυτούς τους και διακρίνουν,τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν.Και κάνοντας,όσα ξέρουν καλά,εξασφαλίζουν,όσα χρειάζονται,και ευτυχούν•εξάλλου,αποφεύγοντας,όσα δεν ξέρουν καλά,δεν κάνουν σφάλματα και αποφεύγουν τη δυστυχία•για τον ίδιο λόγο,επειδή μπορούν να δοκιμάζουν και τους άλλους ανθρώπους,και με τη χρησιμοποίηση των άλλων εξασφαλίζουν τα καλά και προφυλάγονται από τα κακά.Αντίθετα,όσοι δεν έχουν αυτογνωσία,αλλά αγνοούν τη δύναμη που έχουν,ίδια στάση κρατούν και απέναντι στους άλλους ανθρώπους και στα άλλα ανθρώπινα πράγματα και ούτε ξέρουν,τι χρειάζονται ούτε τι κάνουν ούτε τι χρησιμοποιούν,αλλά αποτυγχάνοντας σε όλα αυτά αποτυγχάνουν στα καλά και πέφτουν σε κακά.Όσοι ξέρουν,τι κάνουν,επιτυγχάνοντας,όσα κάνουν,κερδίζουν καλή φήμη και τιμή•και οι όμοιοί τους ευχαρίστως τους χρησιμοποιούν και,όσοι αποτυγχάνουν στις υποθέσεις τους,τους επιθυμούν[δηλ. οι αποτυχόντες τους επιτυχόντες] και σ’ αυτούς στηρίζουν τις ελπίδες τους για τα καλά και γι’ αυτούς τους λόγους τους αγαπούν πιο πολύ απ’ όλους.Αντίθετα,όσοι δεν ξέρουν,τι κάνουν,και κάνοντας κακές επιλογές και αποτυγχάνοντας σ’ αυτά,με τα οποία θα καταπιαστούν,όχι μόνο σ’ αυτά ζημιώνονται και τιμωρούνται,αλλά και αποκτούν κακή φήμη γι’ αυτούς τους λόγους και γίνονται καταγέλαστοι και ζουν περιφρονημένοι και εξευτελισμένοι.Βλέπεις ότι και,όσες πόλεις αγνοώντας τη δύναμή τους πολεμήσουν με ισχυρότερες,άλλες καταστρέφονται και άλλες σκλαβώνονται από ελεύθερες που ήταν).





(Πηγή:Από το κεφάλαιο «Περί του γνώθι σαυτόν» του «Ανθολογίου» του Ιωάννου Στοβαίου).