Η σημασία του Ομήρου για τους Έλληνες και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Η πανελλήνια αναγνώριση του Ομήρου πρέπει να άρχισε πολύ νωρίς,μόλις η Ιλιάδα και η Οδύσσεια άρχισαν να διαδίδονται με την απαγγελία των ραψωδών στην αρχή,με την γραφή αργότερα.Σε μια εποχή χωρίς φιλολογική κριτική,φυσικό ήταν να θεωρούνται «ομηρικά» όλα τα έπη με θέμα τον Τρωϊκό πόλεμο.Ότι όμως μέσα στα χρονογραφικά ποιήματα του Επικού Κύκλου(μια σειρά επών που άρχιζαν με την ένωση του Ουρανού και της Γης και τελείωναν με τον θάνατο του Οδυσσέα,π.χ. «Τιτανομαχία»,«Οιδιπόδεια»,«Θηβαΐς» κ.α.) τα γνήσια έργα του Ομήρου ξεχώριζαν με την ιδιότυπη τεχνική και τις άλλες αρετές τους,πρέπει να το θεωρούμε βέβαιο.Ήδη στον Ζ’ αιώνα π.Χ. ο Λέσβιος Τέρπανδρος μελοποιεί εξαμέτρους του Ομήρου και ο Στησίχορος από την Σικελία μεταφέρει επικές διηγήσεις σε λυρικά μέτρα.Μέμφεται μάλιστα τον Όμηρο,γιατί έφερε την Ελένη στην Τροία.ΟΙ ελεγειακοί Καλλίνος και Τυρταίος τον μιμούνται και όχι μόνο στη γλώσσα.Ήδη κατά την αρχαιότητα,πολλοί από τους λάτρες του,για να αναιρέσουν τις κατηγορίες των φιλοσόφων ότι ο Όμηρος παρουσίασε τους θεούς με ανθρώπινες αδυναμίες,καταφεύγουν στην αλληγορική ερμηνεία των μύθων του.Ο Όμηρος γίνεται σχολικό βιβλίο και από το κείμενό του μαθαίνουν τα Ελληνόπουλα να διαβάζουν.Οι ραψωδοί απαγγέλλουν συχνά μεγάλες περικοπές από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια.Υπάρχουν και άνθρωποι που τον αποστηθίζουν ολόκληρο,όπως σήμερα στην Κρήτη τον Ερωτόκριτο.Και οι εικαστικές τέχνες,ιδιαίτερα η αγγειογραφία,προβάλλουν ομηρικά θέματα,από τον Ζ’ τουλάχιστον αιώνα π.Χ.Μέσα στον ίδιο αιώνα ο Πεισιστρατίδης Ίππαρχος(άλλες πηγές αναφέρουν τον Σόλωνα) ορίζει να απαγγέλλονται στην εορτή των Παναθηναίων η Ιλιάδα και η Οδύσσεια ολόκληρες από εναλλασσόμενους ραψωδούς.Δεν είναι υπερβολικός ο ισχυρισμός ότι όχι μόνο η μεθομηρική ποίηση κάθε είδους(επική,χορική,τραγική κλπ),αλλά και ολόκληρος ο ελληνικός πνευματικός κόσμος διαπλάθεται κάτω από την επίδραση του Ομήρου:«Την Ελλάδα πεπαίδευκεν ούτος ο ποιητής»(Πλάτων).Είναι «ο ποιητής» κατ’εξοχήν(Αριστοτέλης).Και ο Αισχύλος παραδέχεται ότι οι τραγωδίες του δεν ήταν παρά «τεμάχη των Ομήρου μεγάλων δείπνων».
Στη Ρώμη το πρώτο λόγιο λογοτεχνικό έργο που κυκλοφορεί είναι η μετάφραση της Οδύσσειας από τον Λίβιο Ανδρόνικο(Γ’αιώνας π.Χ.).Αργότερα μεταφράζεται και η Ιλιάδα.Ο Έννιος(Γ’/Β’ αιώνας π.Χ.) δανείζεται από τον Όμηρο τον εξάμετρο και πλήθος άλλα υφολογικά στοιχεία.Στα χρόνια του Αυγούστου(Α’ αιώνας π.Χ.) ο Όμηρος διδάσκεται από το πρωτότυπο στα σχολεία της Ρώμης και η σύγχρονη ποίηση(Βιργίλιος,Οράτιος,Οβίδιος) προδίδει κάθε στιγμή την επίδρασή του.
Στην Αναγέννηση γνωρίζουν τον Όμηρο στην αρχή(ΙΔ’ αιώνας μ.Χ.) από λατινικές μεταφράσεις.Στα 1488 γίνεται στη Φλωρεντία η πρώτη έκδοση του Ομήρου από τον Δημήτριο Χαλκοκονδύλη,χρειάστηκαν όμως τρεις αιώνες,για να εκτιμηθεί η τέχνη του,αρχικά στην Αγγλία,έπειτα στη Γερμανία και τέλος στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.Από την εποχή εκείνη η Ιλιάδα και η Οδύσσεια γίνονται μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις που γονιμοποιούν την ευρωπαϊκή σκέψη και τέχνη.Τα Μουσεία είναι γεμάτα από νεώτερα γλυπτά και πίνακες με θέματα παρμένα από τον Όμηρο.Κάθε γενιά τον εκδίδει,τον μεταφράζει-ακόμη και στα ιαπωνικά-,τον σχολιάζει και αγωνίζεται να λύσει τα προβλήματά του.Για να φανεί πόσο εντατική προσπάθεια καταβάλλεται για την κατανόηση του Ομήρου και για την διάδοση του έργου του,αναφέρουμε ενδεικτικά ότι η σχετική βιβλιογραφία του 1968 σημειώνει επτά μεταφράσεις σε διάφορες γλώσσες και εκατόν τριάντα ομηρικές μελέτες,άλλες σύντομες και άλλες βιβλία ολόκληρα.


(Πηγή:«Ιστορία του Ελληνικού Έθνους»,τόμος Β',σελ.172)